Artikelen

Therapeut in het zonnetje: Margaret Steeman

In de serie ‘Therapeut in het zonnetje’ stellen we steeds een aantal vragen aan een therapeut van deze website. Vandaag staat Margaret Steeman in het zonnetje:

Hoe kan haptotherapie bijdragen aan het helen van seksueel misbruik?

Cliënten met een geschiedenis van seksueel misbruik hebben vaak al veel therapie gehad. Ik wil door middel van aanraken de ander uitnodigen om weer te gaan voelen naar het lichaam, dat zij als slachtoffer van seksueel misbruik op slot hebben gezet. Door het misbruik is de cliënt het lichaam als ‘huis van geborgenheid’ kwijt. Vanuit het lichamelijk contact komt er een beleving op gang die moed geeft en dat is nodig. Voor mensen met seksueel misbruik-ervaringen is dit belangeloze contact vaak een hele nieuwe ervaring. In haptotherapie leert de cliënt een nieuwe inprenting te maken: ‘In het nu is het veilig.’ 

Wil je meer lezen? klik hier

5 tips om van schuldgevoel af te komen

schuldgevoel; Haptotherapie kan hierbij helpenIn mijn Haptotherapiepraktijk kom ik vaak mensen tegen die last hebben van schuldgevoel. We hebben allemaal weleens last van schuldgevoelens. Je bent je broer vergeten te feliciteren met zijn verjaardag, onredelijk geweest tegen je partner, het zakje drop helemaal in je eentje leeggegeten, of een smoesje verzonnen om niet te gaan sporten….

Schuldgevoel en schuldbesef

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen schuldgevoel  en schuldbesef.  Bij schuldbesef gaat het om reële (echte) schuld. Je hebt je ergens schuldig aan gemaakt, je weet bijvoorbeeld dat je iets gedaan hebt wat volgens je eigen geweten niet kan of wat maatschappelijk gezien niet kan. Als je je dit realiseert heb je dus schuldbesef. Je kunt dit ook een gezond schuldgevoel noemen : “wat ik gedaan heb was niet goed maar ik kan het herstellen”.

Bij schuldgevoel heb je te maken met niet-reële schuld. Het ontstaat omdat je jezelf iets hebt opgelegd en wat je niet waar hebt kunnen maken. Normen en waarden van jezelf of van anderen spelen hierbij een rol. Het lijkt alsof dit gevoel op een ander manier in je lijf vast zit. Het is minder concreet, het voelt meer als falen.

Emotionele erfenis

Hoe ontstaan schuldgevoelens, waar komen ze vandaan? Soms voelen mensen zich altijd verantwoordelijk voor iedereen. Dit kan te maken hebben met een patroon dat ontstaan is in je jeugd. Dan is het zaak daar eens goed naar te kijken.

Het zou kunnen dat je als kind hebt moeten zorgen voor een familielid. In plaats van lekker buiten spelen moest je boodschappen doen voor je zieke moeder of op je klein broertje passen of stil zijn, anders kwam er ruzie. Dit “zorgen voor de ander”, je verantwoordelijk voelen voor de ander, is een vanzelfsprekendheid geworden.

Soms heb je een norm overgenomen die voor jouw ouders golden. Dit zijn van die boodschappen die je met je meedraagt en die vooral niet gaan over wat je er zelf van denkt en hoe je je er zelf bij voelt:

  • “zeur niet zo”
  • “kom op, schouders er onder”,
  • “even op je tanden bijten”
  • “waar een wil is, is een weg”,

Deze boodschappen kunnen ervoor zorgen dat je steeds over je eigen grens gaat.

Schuldgevoel, dat gaat je niet in je koude kleren zitten

Als je veel last heb van schuldgevoelens ben je eerder geneigd meer te stressen over van alles en nog wat in het leven. Dit heeft ook direct invloed op je lijf. Het is helemaal niet vreemd dat je bijvoorbeeld vaker moe bent, prikkelbaar, ongelukkig of allerlei moeilijk te herstellen klachten hebt.

De lichaamssignalen kunnen je helpen om hier je eigen grens in te gaan voelen, er naar te luisteren en vervolgens naar te handelen. Haptotherapie helpt je je bewust te worden van de wisselwerking tussen jouw lichamelijk, emotioneel en rationeel functioneren

Wil je nu al proberen iets met je schuldgevoel te doen lees dan 5 tips.

5 tips om van schuldgevoel af te komen.

Tip 1
Ga er rustig voor zitten. Neem de tijd om te onderzoeken waar het over gaat, waar je een schuldgevoel over hebt.
Tip 2
Maak onderscheid tussen schuldgevoel en schuldbesef. Ben je inderdaad schuldig? Aan iets of iemand verschuldigd? onderneem actie, bied je excuses aan, doe wat nodig is om je schuld in te lossen.

Je klikt op het kaartje en dan zie je:

 

Je hebt de verantwoordelijkheid genomen en het schuldgevoel is weg!!

Tip 3
Het kan ook zijn dat jij niet verantwoordelijk bent, de verantwoordelijkheid ligt bij een ander. Onderneem actie om de verantwoordelijkheid bij de ander terug te leggen.verantwoordelijkheid, schuldgevoel
Tip 4
lat te hoog? Haptotherapie kan hierbij helpenJe schuldgevoel is ontstaan omdat je niet hebt voldaan aan wat je jezelf hebt opgelegd of doordat je meegaat met de norm van de ander.

Ga eens na wat jouw normen en waarden zijn. Wat is jouw ideaalplaatje?

Het kan zijn dat je zelf de lat te hoog hebt liggen, hieraan willen voldoen, geeft stress. Durf te kiezen voor jezelf.  Je neemt de verantwoordelijkheid voor je eigen kunnen.

Tip 5
Relativeer!

Probeer eens voor jezelf na te gaan of je schuldgevoel wel terecht is. Het hebben van schuldgevoel kost veel energie, eigenlijk verspilde energie. Probeer eens wat meer te relativeren. Misschien is het eigenlijk helemaal niet zo erg waar je je schuldig over voelt.

Als je je gevoel serieus neemt, maak je andere keuzes

Relatieproblemen herkennen door te kijken naar lichaamstaal

ontmoeting tussen 2 mannen; relatieproblemen onderzoeken mbv haptotherapie

Buigen of barsten?

Ik liep in Düsseldorf en kwam deze twee mannen tegen. Hier wilde ik wel even bij stilstaan, de relatie tussen deze twee mannen onderzoeken. Voor het gemak ga ik ze een naam geven. De linkse meneer noem ik Slapjanus. De rechtse meneer noem ik Schreeuwlelijk.

Onderdanig

Als ik naar Slapjanus kijk, zie ik dat hij zich terugtrekt net onder zijn ribbenkast, zijn buik oogt strak, hij zakt als het ware achter zijn bekken; zijn gezichtsuitdrukking: hulpeloos en zijn rechter hand heeft hij in een vuist! Het lijkt alsof het hem niet raakt, maar ergens zit er een energie in zijn lijf van verweer die in zijn vuist tot uiting komt. Maar de kracht blijft in zijn vuist hangen en er komt geen beweging in zijn arm. Aan zijn andere kant (niet te zien op deze foto) hangt zijn hand slap.

Overheersend

Schreeuwlelijk daarentegen heeft veel energie, maar alleen vanaf zijn nek schouderpartij en gezicht. Bij hem zie je dat hij zichzelf als het ware uit zijn bekken tilt. Ook hij heeft spanning onder zijn borstbeen. Zijn buik oogt eerder slap. Zijn gezicht toont een minachting naar Slapjanus, alsof hij zegt: ”had je wat..?!!”

Wat voel je in je lijf

Wat gebeurt er in je lijf als de houding aanneemt van deze heren?
Als je dit even doet merk je direct in je eigen lijf waar de schoen wringt. Je lijf moet zich in alle bochten wringen om deze houding aan te nemen. Je kunt je voorstellen dat dit op den duur klachten geeft: je spieren moeten veel harder werken, je forceert je wervelkolom.

de dokwerker; houding, haptotherapie, waarschijnlijk geen relatieproblemen
Ik heb het beeld van De Dokwerker erbij gezocht. Zo zie je beter het contrast. De dokwerker staat recht boven zijn bekken, stevig zijn beide benen eronder gezet.

En hoe het is om te kunnen staan en zijn als De Dokwerker. Voel dat eens in je lijf.

 

 

 

 

 

De twee beelden riepen vragen in mij op zoals:

  • Wie trekt nu de meeste aandacht?
  • Met wie heb ik de meeste affiniteit of
  • aan wie stoor ik me nu het meest?
  • Met wie van de 2 zou ik het meeste moeite hebben?
  • Wat zou het mij doen als tegenover Slapjanus sta
  • en wat als ik Schreeuwlelijk tegenkom?

Haptotherapie

Haptotherapie houdt zich met al deze facetten van de mens bezig. Hoe bewoont iemand zijn lijf?
Eigenlijk hebben deze 2 mannen een prima ontmoeting: ze kunnen allebei doen waar ze goed in zijn. De vraag is of ze zich er ook fijn bij voelen.

Relatieproblemen onderzoeken

Haptotherapie confronteert je met jouw aandeel in de relatie en helpt je te zoeken naar hoe het anders kan. Ook hier ligt de waarheid in het midden:

niet erover heen (schreeuwen) niet eronderdoor (onderdanig), maar in het midden: dichtbij jezelf.

Nadenkertjes

Wat maakt dat de schoenpunten van Slapjanus zo glimmen? Van andere standbeelden weet ik dat dat komt omdat mensen die vaak aanraken.
Zijn er mensen die vóór Slapjanus gaan staan? en met welk motief?
Zo zie je ook dat de linker schoenpunt van Schreeuwlelijk afgesleten is. Misschien wordt hij vaak op zijn teentjes getrapt… en is hij daarom zo boos?

Haptotherapie bij kinderen (2)

Praktijkvoorbeeld haptotherapie bij kinderen

Luuk (8 jaar) heeft boze buien en is thuis dan niet te houden. Op school hebben ze hierover geen klachten. Luuk vindt het zelf ook vervelend en wil er graag van af.
jongetje, haptotherapie bij kinderen

Ballon

Ik vertel hem dat boze buien vaak te maken hebben met opgekropte spanning en wil dit laten zien aan de hand van het opblazen van een ballon. Ik geef hem en zijn moeder een ballon en neem er zelf ook één. We blazen onze ballonnen op en ondertussen kijk ik naar Luuk. Het is duidelijk dat hij dit spannend vindt: hij is op het puntje van zijn stoel gaan zitten, zijn schouders omhoog. Moeder stopt met blazen: “ik vindt het wel genoeg, ik wil niet dat hij klapt”. Oké en wanneer stop jij met blazen Luuk? Hij voelt aan zijn ballon, “De mijne kan nog wel hoor”. Maar even later durft ook hij niet verder te blazen.

Dan stel ik voor om de ballon zover leeg te laten lopen dat je een zachte ballon overhoudt, waar je ook lekker mee kan spelen. Ik vertel hem hoe dit ook zo werkt met oplopende spanning in zijn lijf en zijn boze buien. Dit maakt hem nieuwsgierig naar hoe dat dan precies gaat in zijn lijf. “Dat is goed; kom maar op de bank liggen”.

Warmte, aandacht

Zijn rug is strak, zijn benen liggen als potloodjes tegen elkaar aan. Ik raak hem aan op zijn rug en zijn benen en vertel wat ik voel. Ik vraag hem wat hij voelt. Zijn kuiten zijn hard en als ik er wat in druk doet het ook een beetje pijn. Ik vraag hem zijn aandacht te blijven houden bij wat hij daar voelt. Hij ontspant onder mijn handen. Na verloop van tijd kan ik hem ook in zijn taille aanraken, zijn benen liggen losjes op de bank en hij doet zelfs af en toe zijn ogen dicht en moet er af en toe even van zuchten. Hij is, met andere woorden, ontspannen.

Zijn moeder is wel verbaasd over wat ze ziet. “Tja, hoe leg je dat nu uit”, zeg ik tegen Luuk. Hij weet het ook niet, die handen voelen gewoon fijn….! Tegen moeder zeg ik dat het handen zijn die er voor hem zijn, met warmte, aandacht en betrokkenheid.

Spanning

Dan vertel ik dat ik ook zó kan aanraken, waarbij ik een been stevig vastpak. Ik voel dat hij weg wil trekken maar hij doet dat niet. Als ik hem daarnaar vraag zegt hij dat hij dat ook gevoeld heeft. “Kijk, en als jij nu niets doet, bijvoorbeeld je been terugtrekken of niet tegen mij zeggen daarmee op te houden, dan komt er steeds meer spanning en als je er dan uiteindelijk helemaal genoeg van hebt dan ontplof je; je ballon klapt”. Hij wil nu ook wel dat ik loslaat en hij voelt hoe de spanning ook weer langzaam wegebt.

Qualitytime

Tot slot raak ik zijn benen nog een keer één voor één, met zijn voeten erbij, helemaal aan, waardoor hij zich weer volledig kan ontspannen. Op de vraag wat hem zou helpen om het zo ‘zacht’ te houden, zegt hij dat hij wel zou willen dat zijn moeder hem voor het slapen gaan ook even zo lekker kon aanraken. Ik vul aan: “dan heb je ook even de tijd om te kletsen en iets over de afgelopen dag te vertellen wat zo leuk of wat moeilijk was”. En met een knipoog naar moeder: “dat wordt ook wel “quality time” genoemd”.

Haptotherapie bij kinderen (1)

Praktijkvoorbeeld haptotherapie bij kinderen

Franka (17 jaar) komt samen met haar moeder voor de eerste keer. De maatschappelijk werkster had voorgesteld dat haptotherapie misschien iets voor haar is, omdat Franka zoveel moeite heeft om te praten. Ze had altijd al de neiging om de kat uit de boom te kijken, maar inmiddels lijkt het alsof ze niets meer durft.

Na een kort gesprek besluit ik om niet alleen met haar te praten, maar ook iets met haar te doen. Ik vraag Franka of ze iets weet over haptonomie en de toepassing ervan: haptotherapie. Ze had het wel gegoogled, maar daar was ze niet echt veel wijzer van geworden.

Zitten

Teddy beer, altijd vriend
Ik vraag haar om op de behandelbank te komen zitten en ik ga op zo’n 30 centimeter afstand naast haar zitten. Ik vraag “hoe voelt dit voor jou?” Ze zegt dat het niet veel uitmaakt, maar ik zie dat ze zich van mij afwendt. Ik vraag wat haar lijf ervan vindt: zit ze nog op allebei haar billen of nog maar op één? Ja, verhip, ze zit inderdaad op één bil. Ze merkt nu aan haar lijf dat ze zich wat heeft afgewend. Ik stel voor dat zij naast me komt zitten op een afstand die goed voor haar voelt.

Het valt dan op dat wij meer samen en moeder meer alleen zit. Dan ga ik naast moeder zitten, waardoor Franka alleen op de behandelbank zit. Ze zegt dat ze zich nu vervelend voelt, alsof moeder en ik een bondje hebben gesloten. Ze herkent het gevoel van buitengesloten te lijken. Op school werd ze gepest en deed ze steeds verwoede pogingen om erbij te horen. Ze gaf dat na verloop van tijd op en ging zich steeds meer terugtrekken.

We stoeien nog meer met het innemen van verschillende plaatsen. Elke keer weer merkt ze dat het op een andere plaats verschillend voelt. Ik vraag haar of zij het nu zó kan regelen dat het voor haar 100% OK is. De hobbel die ze nu moet nemen herkent ze: duidelijk maken wat ze wil vindt ze eng.

Uiteindelijk zitten Franka en haar moeder naast elkaar en ik tegenover hen. Zo voelt zij zich het meest op haar gemak. Franka vertelt dat ze bij binnenkomst ook op de stoel wilde gaan waar moeder op zat. Lekker met de rug tegen de muur, met zicht op de deur. Haar eerste ingeving was dus de beste.

We praten nog even na. Want hoe raar Franka dit “stoeltje verwisselen” ook vindt, in het dagelijks leven kom je deze situatie vaak tegen. In de bus, in de rij bij de supermarkt, op school en noem maar op.

Voelen

Bij het maken van een nieuwe afspraak vraag ik of ze samen met haar moeder of alleen wil komen. “Het maakt me niet uit”, zegt Franka terwijl ze vragend naar haar moeder kijkt. Ik ga niet akkoord met het maakt me niet uit, dit is hetzelfde als: ik doe er niet toe. Het duurt even voordat Franka weet wat zij nu werkelijk wil en het is moeilijk om dat zo maar te zeggen. Haar moeder zegt verwonderd: “het gaat hier echt over alleen maar voelen”.

Tja, daar heb ik niets meer aan toe te voegen.

Relatiebegeleiding haptotherapie

Een praktijkvoorbeeld in de relatiebegeleiding haptotherapie

Het is wel erg stil in de wachtkamer. Als ik de deur open doe blijkt waarom: hij staart in de “Promotor”, zij bladert in de “Psychologie”. De spanning is om te snijden.
“Vertel eens, wat is er aan de hand” vraag ik, als we hebben plaatsgenomen. Veel hebben ze niet nodig. In no time zit ik tussen twee vuren: het ene verwijt, de verdediging en de volgende aanval vliegen door de kamer. Ik zet dit “gesprek” stil. Van praten worden we nu niets wijzer; we gaan iets doen.

Patroon

Ik vraag ieder aan een kant van de kamer te komen staan. De opdracht is: “Ik tel tot drie en dan lopen jullie naar elkaar toe”. Hij beent op haar af en mompelt: “nou, zand erover..” en als hij voor haar staat, wil hij haar naar zich toehalen. Zij staat beduusd, bevroren, stil. Ik zet dit beeld op mijn netvlies. Wat hier gebeurt, zou wel eens een patroon kunnen zijn van wat zich steeds voordoet.
Ik vraag aan haar “wat gaat er door je heen, wat heb je ervaren?”. Ze vertelt dat ze nog bezig was moed te verzamelen en bij zichzelf te rade ging of ze wel naar hem toe wilde lopen en toen stond hij al voor haar neus en daar schrok ze van, het stokte in haar lijf.
Ik vraag hem of hij haar gezien heeft. Hij vertelt: “nou ja zo kwaad ben ik eigenlijk niet, kom op: zand erover”. Hij was eigenlijk met zichzelf in gesprek; nee, hij heeft haar niet gezien.

We praten hierover na. Ze herkennen dit patroon in hun dagelijks leven. Zij heeft het gevoel dat ze geen ruimte krijgt van hem. Hij herkent dat hij over zijn gevoelens wil heenstappen en de regie wil houden. En ze zien dat ze helemaal niet op elkaar afgestemd waren.

Afstemming

De volgende opdracht is weer naar elkaar toe te lopen maar nu – indien mogelijk – wél op elkaar afgestemd. De ruzie waar ze mee binnen kwamen is blijkbaar over; ze lopen stap voor stap naar elkaar toe. De spanning die nu voelbaar is, is die van aftasten, bij zichzelf en bij de ander, hoe dichtbij wil ik, wat is voor nu de afstand die goed voelt voor mij. Ze eindigen tegenover elkaar, kijken elkaar aan en hebben elkaars handen vast.

Ook nu praten we na over wat ze allebei ervaren hebben. Hij wil eigenlijk wel meer nabijheid, maar merkt ook dat zij dat nu niet wil. Zij heeft meer tijd nodig. Het patroon (hij neemt ruimte, zij geeft hem ruimte) zal doorbroken moeten worden. Als huiswerk krijgt hij mee: zoek het even bij anderen, je vrienden, overal behalve bij haar. Hij realiseert zich dat hij het nu aan haar moet overlaten: hij moet de regie loslaten! Zij zal nu het initiatief moeten nemen en dat is het huiswerk voor haar en dit is voor haar nieuw. En eigenlijk voor beiden heel eng: “zo waren we niet getrouwd!”

Zo alleen ze binnen kwamen, zo samen – in verwarring dat wel – ze naar huis gingen.

Het belang van voelen

Waarom is voelen zo belangrijk?

We hebben als kind al geleerd vooral te luisteren naar ons verstand. Daardoor zijn we vaak geneigd te negeren of als onbelangrijk af te doen wat ons lichaam ons vertelt, ons laat voelen.

Soms is ons als kind aangeleerd om flink te zijn, onszelf aan te passen aan de behoeften van anderen. We voelen ons dan schuldig als we onze eigen behoefte volgen. We zeggen bijvoorbeeld ‘ja’ terwijl we ‘nee’ voelen.

Klachten

Dit kan uiteindelijk leiden tot ontevredenheid, onrust, verstoorde relaties en het ontstaan of verergeren van lichamelijke en psychische klachten.

Bij het maken van eigen keuzes, zijn je gevoelens een belangrijke gids. Net zoals bij het ontdekken en bewaken van je grenzen. Voelen wat je nodig hebt, kortom het zorgen voor jezelf.

De betekenis van het aanraken

Aanraken is de meest pure, natuurlijke en directe manier van contact maken. Het is het delen van gevoelens met anderen.

  • Ouders wiegen en strelen hun kinderen als die huilen.
  • Je slaat een arm om een dierbare heen die verdriet heeft.
  • Als je blij bent de ander te zien, dan raak je de ander aan door een handdruk of een omhelzing.
  • Aanraking kan ons iets vertellen over het vertrouwen in een ander, maar ook over iemands macht ten opzichte van anderen.

Een aanraking kan dus veel duidelijk maken over jezelf of de ander, ook wanneer woorden te kort schieten of alles al gezegd is.

Balans

Zonder liefdevolle aanraking kan een kind geen weet krijgen dat er van hem gehouden wordt. Opgroeien zonder liefdevolle aanraking en dus ook zonder deze gevoelservaring belemmert de psychische groei. Hierdoor kunnen patronen ontstaan waarbij de balans tussen gevoelens en gedachten niet meer in overeenstemming is met het leven dat iemand leidt.

Vrijheid

Aanraken is daarom een essentieel onderdeel van de haptotherapie. Als er een goed, affectief aanrakingscontact is dan wordt je als mens aangesproken om tot jezelf te komen en in vrijheid je te openen naar de ander in diens leefwereld. Door aangeraakt te worden, wordt je gevoel aangesproken.

Aanraken en aangeraakt worden op deze manier is voeding voor ons voelen.